Dân Tộc Ngái

Dân tộc Ngái, với số lượng trên 4.800 người, đặc trưng bởi đa dạng nguồn gốc, đã di cư đến Việt Nam qua nhiều đợt trong thời kỳ trung và cận đại. Họ phân bố rộng rãi tại các tỉnh Bắc Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, và Quảng Ninh. Nơi họ ở, từ nhà trệt đến những kiểu kiến trúc đa dạng, cho thấy sự phong phú và độ đa dạng của văn hóa Ngái. Đặc biệt, những người sống ven biển và trên hải đảo (khu vực Quảng Ninh) có cuộc sống ngay trên thuyền, tạo nên một cộng đồng độc đáo.

Dân Tộc Ngái – Văn Hóa, Lịch Sử và Đặc Điểm Nổi Bật

Dân tộc Ngái còn được biết đến với nhiều tên gọi như Ngái Hắc Cá, Ngái Lầu Mần, Hẹ, Sín, Đản, Lê, Xuyến. Ngôn ngữ của họ thuộc nhóm ngôn ngữ Hán, là một phần quan trọng thể hiện bản sắc văn hóa của dân tộc này.

Nguồn sống chính của Người Ngái trong nội địa là làm nông, đặc biệt là việc trồng lúa nước. Ngoài ra, họ còn trồng hoa màu, ngô, khoai, sắn, cũng như chăn nuôi gia súc và gia cầm. Người Ngái sống ở vùng ven biển chủ yếu theo nghề đánh cá.

Về thủ công nghiệp, dân tộc này có nhiều nghề truyền thống như làm mành trúc, dệt chiếu, nghề mộc, nề, rèn, làm gạch ngói, và nung vôi, tạo nên một nguồn mạch nghệ thuật đặc sắc.

Đặc điểm văn hóa của Dân tộc Ngái cũng được thể hiện qua ẩm thực. Họ thích ăn cháo và ưa dùng gia vị như ớt, tỏi, gừng. Trang phục truyền thống của nam giới thường là quần lá tọa và áo có 2 hoặc 3 túi, trong khi phụ nữ mặc áo dài quá mông, cài khuy nách phải. Áo quần nam và nữ thường mang màu chàm và không có sự thùa thắng.

Cuộc sống hàng ngày của Người Ngái còn phản ánh qua sự sử dụng gùi đeo và gánh sọt ở miền núi, cũng như sự sử dụng thuyền làm phương tiện vận chuyển ở miền biển.

Gia đình Dân tộc Ngái tuân theo chế độ phụ quyền. Trong cộng đồng, tộc trưởng của dòng họ đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các quan hệ làng xóm. Các chi nhánh trong dòng họ được phân biệt qua hệ thống tên đệm.

Trong lễ cưới, thường có hai bước chính: lễ thành hôn và lễ nhập phòng. Tuổi kết hôn thường sớm, và hôn nhân thường mang tính chất gả bán. Sau khi cưới, cô dâu thường chuyển đến sống ở nhà chồng. Phụ nữ mang thai thường kiêng khem trong ăn uống và sinh hoạt. Trẻ sơ sinh thường được mẹ cho ăn bột sau 2-3 ngày.

Dân tộc Ngái có quan niệm về linh hồn, tin rằng khi chết, linh hồn sẽ chuyển sang một thế giới khác. Do đó, họ thường chôn cất theo tùy táng và theo đúng những đồ vật mà người chết sử dụng khi còn sống. Tang lễ bao gồm nhiều bước như báo tang, nhập quan, chôn cất, và mở mả.

Dân tộc Ngái thờ cúng nhiều đối tượng như tổ tiên, thần, Phật, và ma rừng. Các nghi thức cúng khác nhau tùy thuộc vào đối tượng, và sử dụng các lễ vật phù hợp.

Cuộc sống tâm linh của họ còn được thể hiện qua các lễ hội truyền thống như Tết Nguyên đán, Hàn thực, Đoan Ngọ, Vu Lan, và Tết Cơm mới. Dân tộc Ngái cũng có một kho tàng văn nghệ dân gian đa dạng, bao gồm dân ca, múa dân tộc, văn học truyền miệng, truyện cổ tích, truyền thuyết, thành ngữ, và tục ngữ. Tất cả những điều này làm nổi bật sự phong phú và độc đáo của văn hóa Ngái, là một phần quan trọng trong bức tranh đa dạng văn hóa Việt Nam.

54 Dân Tộc Việt Nam