Du lịch và văn hóa tỉnh Đắk Lắk

[ Du lịch và văn hóa tỉnh Đắk Lắk ] Tỉnh Đắk Lắk nằm ở trung tâm vùng Tây Nguyên, đầu nguồn của hệ thống sông Sêrêpôk và một phần của sông Ba, nằm trong khoảng tọa độ địa lý từ 107o28’57” đến 108o59’37” độ kinh Đông và từ 12o9’45”  đến 13o25’06” độ vĩ Bắc, có độ cao trung bình 400 – 800 mét so với mặt nước biển, nằm cách Hà Nội 1.410 km và cách Thành phố Hồ Chí Minh 350 km.

– Phía Bắc giáp tỉnh Gia Lai
– Phía Đông giáp Phú Yên và Khánh Hoà
– Phía Nam giáp Lâm Đồng và Đắk Nông
– Phía Tây giáp Campuchia.

Du lịch và văn hóa tỉnh Đắk Lắk

Đắk Lắk có diện tích 13.125,37 km2, dân số toàn tỉnh tính đến năm 2012  đạt 1.796.666 người, mật độ dân số đạt hơn 137 người/km². Trong đó, dân số sống tại thành thị đạt 432.458 người, dân số sống tại nông thôn đạt 1.364.208 người. Dân số nam đạt 906.619 người, dân số nữ đạt 890.047 người. Cộng đồng dân cư Đắk Lắk gồm 47 dân tộc. Trong đó, người Kinh chiếm trên 70%; các dân tộc thiểu số như Ê Đê, M’nông, Thái, Tày, Nùng… chiếm gần 30% dân số toàn tỉnh.

Dân số tỉnh phân bố không đều trên địa bàn các huyện, tập trung chủ yếu ở thành phố Buôn Ma Thuột, thị trấn, huyện lỵ, ven các trục Quốc lộ 14, 26, 27 chạy qua như Krông Búk, Krông Pắk, Ea Kar, Krông Ana. Các huyện có mật độ dân số thấp chủ yếu là các huyện đặc biệt khó khăn như Ea Súp, Buôn Đôn, Lắk, Krông Bông, M’Đrắk, Ea Hleo v.v…

Trên địa bàn tỉnh, ngoài các dân tộc thiểu số tại chỗ còn có số đông khác dân di cư từ các tỉnh phía Bắc và miền Trung đến Đắk Lắk sinh cơ lập nghiệp.Trong những năm gần đây, dân số của Đắk Lắk có biến động do tăng cơ học, chủ yếu là di dân tự do, điều này đã gây nên sức ép lớn cho tỉnh về giải quyết đất ở, đất sản xuất và các vấn đề đời sống xã hội, an ninh trật tự và môi trường sinh thái.

Đắk Lắk là tỉnh có nhiều dân tộc cùng chung sống, mỗi dân tộc có những nét đẹp văn hoá riêng. Đặc biệt là văn hoá truyền thống của các dân tộc Ê Đê, M’Nông, Gia Rai… với những lễ hội cồng chiêng, đâm trâu, đua voi mùa xuân; kiến trúc nhà sàn, nhà rông; các nhạc cụ lâu đời nổi tiếng như các bộ cồng chiêng, đàn đá, đàn T’rưng; các bản trường ca Tây Nguyên… là những sản phẩm văn hoá vật thể và phi vật thể quý giá, trong đó “Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên” đã được tổ chức UNESCO công nhận là kiệt tác truyền khẩu và di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Tất cả các truyền thống văn hóa tốt đẹp của các dân tộc tạo nên sự đa dạng, phong phú về văn hóa của Đắk Lắk.

Dân tộc Ê Đê thuộc ngữ hệ Malayô – Pôlinêdiêng, địa bàn cư trú chủ yếu là các huyện phía Bắc và phía Nam: từ Ea Hleo, Buôn Hồ xuống M’Đrắk và kéo dài lên Buôn Ma Thuột. Dân tộc M’nông thuộc ngữ hệ Môn-Khơme, địa bàn cư trú chủ yếu là các huyện phía Nam và dọc biên giới Tây Nam.

*Tỉnh Đắk Lắk có 15 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm 01 thành phố, 01 thị xã và 13 huyện. Trong đó có 184 đơn vị hành chính cấp xã, gồm có 152 xã, 20 phường và 12 thị trấn.

DANH SÁCH CÁC ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH TRỰC THUỘC TỈNH ĐẮK LẮK

STT	TÊN	DIỆN TÍCH (Km2)	DÂN SỐ (người)	NĂM THÀNH LẬP
1	Thành phố Buôn Ma Thuột	377,18	339.879	5/6/1930
2	Thị xã Buôn Hồ	282,52	99.949	23/12/2008
3	Huyện Ea Súp	1.765,63	62.497	30/8/1977
4	Huyện Krông Năng	614,79	121.410	9/11/1987
5	Huyện Krông Búk	357,82	59.892	1976
6	Huyện Buôn Đôn	1.410,40	62.300	7/10/1995
7	Huyện Cư M’Gar	824,43	168.084	23/1/1984
8	Huyện Ea Kar	1.037,47	146.810	13/9/1986
9	Huyện M’Đrắk	1.336,28	69.014	30/8/1977
10	Huyện Krông Pắc	625,81	203.113	1976
11	Huyện Krông Bông	1257,49	90.126	19/9/1981
12	Huyện Krông Ana	356,09	84.043	19/9/1981
13	Huyện Lắk	1256,04	62.572	1976
14	Huyện Cư Kuin	288,30	101.854	27/8/2007
15	Huyện Ea H’Leo	1.335,12	125.123	3/4/1980

Địa hình Tỉnh Đắk Lắk

Địa hình của tỉnh rất đa dạng: nằm ở phía Tây và cuối dãy Trường Sơn, là một cao nguyên rộng lớn, địa hình dốc thoải, lượn sóng, khá bằng phẳng xen kẽ với các đồng bằng thấp ven theo các sông chính. Địa hình của tỉnh có hướng thấp dần từ Đông Nam sang Tây Bắc.

Khí hậu Tỉnh Đắk Lắk

Khí hậu toàn tỉnh được chia thành hai tiểu vùng. Vùng phía Tây Bắc có khí hậu nắng nóng, khô hanh về mùa khô; vùng phía Đông và phía Nam có khí hậu mát mẻ, ôn hoà. Khí hậu sinh thái nông nghiệp của tỉnh được chia ra thành 6 tiểu vùng:

• Tiểu vùng bình nguyên Ea Súp chiếm 28,43% diện tích tự nhiên.
• Tiểu vùng cao nguyên Buôn Mê Thuột – Ea H’Leo chiếm 16,17% diện tích tự nhiên.
• Tiểu vùng đồi núi và cao nguyên M’Đrắk chiếm 15,82% diện tích tự nhiên.
• Tiểu vùng đất ven sông Krông Ana – Sêrêpôk chiếm 14,51% diện tích tự nhiên.
• Tiểu vùng núi cao Chư Yang Sin chiếm 3,98% diện tích tự nhiên.
• Tiểu vùng núi Rlang Dja chiếm 3,88% diện tích tự nhiên.

Nhìn chung khí hậu khác nhau giữa các dạng địa hình và giảm dần theo độ cao: vùng dưới 300 m quanh năm nắng nóng, từ 400 – 800 m khí hậu nóng ẩm và trên 800 m khí hậu mát. Tuy nhiên, chế độ mưa theo mùa là một hạn chế đối với phát triển sản xuất nông sản hàng hoá.
Khí hậu có 02 mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô. Mùa mưa bắt đầu từ tháng 5 đến hết tháng 10, tập trung 90% lượng mưa hàng năm. Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, lượng mưa không đáng kể.

THẮNG CẢNH TỈNH ĐẮK LẮK

Đến Đắk Lắk, du khách có thể thăm những ngọn thác hùng vĩ, những hồ nước trên cao nguyên đầy vẻ hoang sơ thơ mộng: hồ Lăk, hồ Buôn Triết…, thăm các khu rừng nguyên sinh: vườn quốc gia Yok Đôn, khu lâm viên Ea Kao, hoặc thăm Buôn Đôn, nơi có nghề săn bắt và thuần dưỡng voi.

Đèo Phượng Hoàng

Từ Khánh Hoà theo quốc lộ 26, bỏ lại sau cái nắng chói chang của vùng đồng bằng ven biển miền Trung, vượt qua những đèo dốc quanh co, một bên là núi cao, một bên là vực thẳm của ngọn đèo Phượng Hoàng nổi tiếng chất ngất, bạn sẽ đến với xứ sở chim đ’rao, hương vị cà phê và rừng đại ngàn của Đắk Lắk. Dải núi đất được thiên nhiên tạo nên tựa như cánh chim phượng hoàng, người dân địa phương đã lấy hình tượng đó đặt tên cho ngọn đèo ngoạn mục của mình. Đèo Phượng Hoàng là một bức tranh thiên nhiên hùng vĩ và giàu sắc quyến rũ với những dải núi đẹp, tựa như cánh chim xoải cánh bay đi giữa không gian. Có dịp dừng chân lại đây, du khách sẽ nghe đâu đó tiếng rì rầm thác đổ, tiếng suối chảy róc rách, xa xa là những ngôi nhà sàn thấp thoáng ẩn hiện bên sườn núi, và ngắm nhìn những cơn mưa rừng bất chợt chỉ có ở cao nguyên, ít nhất bạn cũng sẽ cảm nhận được thế nào là Tây Nguyên.

Thành phố Buôn Ma Thuột

Buôn Ma Thuột, thủ phủ của Đắk Lắk, nhỏ bé và lặng lẽ, êm đềm, hiền hoà trong cái se lạnh của mùa đông cao nguyên. Là phố của núi với những cánh rừng bạt ngàn xanh mướt và mùi hương hoa cà phê thoang thoảng, với ánh lửa bập bùng ở những ngôi nhà sàn giản dị nơi phố núi, hay trong những đêm lửa trại bên ché rượu cần say sưa nghe đọc trường ca Đam San. Buôn Ma Thuột ở độ cao 536m, nằm giữa vùng đông dân nhất Tây Nguyên, khu vực có nhiều người Eâđê sinh sống. Từ đây theo quốc lộ 14 đi Thành phố Hồ Chí Minh 352km, đi PleiKu 200km, theo quốc lộ 26 đi Nha Trang 156km, và theo quốc lộ 27 đi Đà Lạt 193km.

Buôn Đôn

Là quê hương của những người thợ săn và thuần dưỡng voi nổi tiếng nước ta, Buôn Đôn thuộc xã Krông Ana, huyện Buôn Đôn, cách thành phố Buôn Ma Thuột 42km. Buôn Đôn là một bản làng xinh đẹp với những mái nhà sàn đơn sơ giản dị của đồng bào M’nông, Eâđê, Gia Rai, Khơme và Lào. Buôn Đôn nằm bên dòng sông Krông Ana, một nhánh sông Sêrêpốc hiền hoà. Đây là một bản làng đã định canh, định cư từ hơn 100 năm nay, và là nơi mua bán voi sầm uất và thịnh vượng nhất của 3 nước trên bán đảo Đông Dương: Việt Nam, Lào và Campuchia, có mối liên hệ thân thiết qua lại với Thái Lan và Malaisia. Nghề săn và thuần dưỡng voi chẳng ai biết có từ bao giờ và cũng chẳng tính được đã có bao nhiêu chú voi rừng đã bị bắt và được thuần dưỡng. Chỉ biết rằng nghề săn voi đã tôn vinh cho biết bao già làng danh hiệu “vua săn voi” mà tiếng dân tộc gọi là Kru. Buôn Đôn với núi rừng đại ngàn hoang sơ, nơi những chàng trai, cô gái đã qua không biết bao mùa lúa, say sưa trong những vũ điệu cồng chiêng.

Đến Buôn Đôn, bạn có dịp cưỡi voi dạo chơi, hoặc dùng thuyền xuôi dòng Sêrêpôk chiêm ngưỡng núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ, nghe chim đ’rao gọi bạn. Ngoài ra, du khách còn có thể tham dự nhiều thú vui mà chỉ nơi đây mới có như thi bắn nỏ, sống trong những ngôi nhà ấm cúng dựng vắt vẻo trên những cây si cổ thụ. Về Buôn Đôn, bạn sẽ khám phá ra vẻ đẹp của những ngôi nhà gỗ to lớn được khắc chạm tinh xảo, cầu kỳ, xen lẫn với những ngôi nhà sàn sơn đỏ mộc mạc. Tại đây, du khách sẽ được nghe ông già Y Prông Ê Ban, một dũng sĩ săn bắt và thuần dưỡng voi nổi tiếng với hơn 100 con voi rừng, kể lại chuyện ông đã săn bắt và thuần dưỡng voi kỳ công như thế nào. Và những kỷ niệm vui buồn của những chuyến đi săn thắng lợi… Y Prông Ê Ban sống trong ngôi nhà sát dòng sông Krông Ana, được xây dựng theo kiến trúc cổ của Lào. Ngôi nhà làm bằng loại gỗ quý, từ khung sàn đến mái lợp… cho đến hoa văn trang trí. Để xây xong ngôi nhà ông đã phải sử dụng trên 100m3 gỗ. Nhà có 3 gian có thể tháo rời. Đó là một ngôi nhà rất có giá trị thời bấy giờ, nó tương đương với 12 con voi ngà dài.

Vườn quốc gia Yok Đôn

Vườn quốc gia Yok Đôn, cách Buôn Ma Thuột 40km về phía Tây, thuộc huyện Buôn Đôn, là một trong những khu bảo tồn thiên nhiên lớn nhất Việt Nam, có diện tích 115.000ha. Du khách đến đây có thể sẽ phải sững sờ bởi sự phong phú của các loại rừng, gồm: rừng ẩm ướt, rừng rụng lá vào mùa khô, rừng cây bụi… Đặc biệt Yok Đôn là nơi cư trú của trên 62 loài động vật, 196 loài chim, 40 loài bò sát, 13 loài lưỡng cư và 464 loài thực vật. Trong đó có những loài quý hiếm đã được ghi vào sách đỏ như tê giác một sừng. Đặc biệt ở đây có đàn voi rừng khá lớn. Vào mùa khô, bất chấp cái nắng gay gắt của Tây Nguyên, nơi đây vẫn mát mẻ như xứ sương mù Đà Lạt, quanh năm thoang thoảng mùi thơm hoa phong lan. Đến thăm vườn quốc gia Yok Đôn, bạn sẽ được ngồi lên lưng voi vượt dòng sông Sêrêpôk, thưởng thức những món ăn truyền thống của dân tộc ở đây như cơm lam, gà rừng nướng, uống rượu cần, nghe già làng kể Khan, sử thi…

Hồ Lắk

Hồ Lắk nằm sát đường quốc lộ 27 đi Đà Lạt, cách thành phố Buôn Ma Thuột khoảng 56km về phía Nam. Hồ Lắk dài uốn khúc hệt như một dải lụa thanh thiên bao bọc lấy thị trấn Lạc Thiên, huyện Lăk. Hồ rộng trên 500ha, thông với dòng sông Krông Ana bao quanh hồ. Chung quanh hồ là những cánh rừng nguyên sinh rộng lớn với hệ động thực vật rất phong phú đa dạng, có nhiều loài quý hiếm đang có nguy cơ tuyệt chủng. Ven hồ vào mùa hè có hoa sen nở rộ. Vào mùa mưa, hàng trăm con suối lớn nhỏ thi nhau đổ vào hồ làm cho mặt hồ rộng thêm, mênh mông sóng cồn như biển, và dâng ngập cả những cánh đồng cỏ gần kề. Hồ Lắk vừa là nơi cung cấp nhiều cá, vừa là hồ chứa nước ngọt khổng lồ cung cấp nước cho hàng trăm hecta ruộng lúa, vừa điều hoà vùng tiểu khí hậu nơi đây.

DI TÍCH TỈNH ĐẮK LẮK

Chùa Khải Hoàn

Là ngôi chùa của người Việt sinh sống ở Đắk Lắk. Chùa được dựng năm 1951-1953, trên một khu đất rộng tại số 89A đường Phan Bội Châu, thành phố Buôn Ma Thuột. Chùa có kiến trúc chữ “tam” (三), trước là cổng tam quan, giữa là chính điện, sau là nhà hậu tổ. Cổng tam quan hai tầng với ba vòm cửa cao 7m, rộng 10,5m. Điện Quan Âm xây cách biệt với bố cục chính của chùa, hình lục giác với 6 cột trang trí hình rồng mây. Chính điện gồm hai phần. Phần trước kiến trúc theo kiểu nhà dài của đồng bào Êđê Tây Nguyên, lại có cột kèo nhà rường của người Việt. Nửa sau xây theo lối hiện đại. Chính điện thờ Phật Thích Ca. Chùa có quả chuông nặng 380kg bằng đồng đúc năm 1954.

Biệt thự Bảo Đại

Từ Buôn Ma Thuột theo đường 27 đi Đà Lạt, qua đèo Lạc Thiện khoảng 10km đến thị trấn Lạc Thiện, rẽ phải vài trăm mét, bạn sẽ nhìn thấy ngôi nhà nghỉ mát của cựu hoàng Bảo Đại, vị vua cuối cùng của triều Nguyễn. Ngôi nhà nằm trên đỉnh đồi cao, nhìn ra mặt nước hồ Lắk. Biệt thự này Bảo Đại thường dùng làm nơi nghỉ mát, đi săn bắn, ngoạn cảnh mỗi khi có dịp lên Buôn Ma Thuột. Ngôi nhà và khuôn viên bị hư hỏng nhiều. Chính quyền địa phương đã tu sửa khang trang. Hiện trở thành bảo tàng trưng bày hiện vật lịch sử văn hóa các dân tộc Đắk Lắk.

Tháp Yang Prong

Là ngọn tháp Chàm cổ duy nhất còn lại ở Tây Nguyên. Tháp nằm trong địa phận của Bản Đôn, huyện Ea Sup, cạnh dòng sông Ea Leo. Tháp có tên là tháp Chàm Rừng Xanh, thờ thần Shiva, dưới dạng Linga, một vị thần vĩ đại. Tháp có đáy vuông, đỉnh nhọn như củ hành, cửa chính quay về hướng Đông. Tuy vậy, tháp Yang Prong kiến trúc có nhiều điểm khác với các tháp Chàm được xây ở vùng đồng bằng duyên hải miền Trung.

LỄ HỘI TỈNH ĐẮK LẮK

Đắk Lắk có nền văn hóa cổ truyền đa sắc tộc và mỗi dân tộc có truyền thống bản sắc riêng. Nơi đây còn lưu giữ nhiều pho sử thi truyền miệng rất độc đáo như sử thi Đam San dài hàng ngàn câu. Đến Đắk Lắk, du khách sẽ được tham gia những lễ hội độc đáo còn nguyên chất dân gian như lễ đâm trâu, lễ cúng cơm mới, lễ bỏ mả…

Hội đua voi

Diễn ra vào mùa xuân, khoảng tháng 3 âm lịch ở các vùng dân tộc M’nông, Lào… Hội thường tổ chức ở Buôn Đôn hoặc ở những cánh rừng thưa ven sông Sêrêpôk. Bãi đua voi là một dải đất tương đối bằng phẳng, thường là ngọn đồi bằng ít cây, đủ để 10 con voi giăng hàng ngang chạy cùng một lúc, chiều dài khoảng 1-2km. Sau một hồi tù và rúc lên, từng tốp voi đứng vào vị trí xuất phát. Khi có lệnh xuất phát, các chú voi thi nhau phóng về phía trước, cùng với tiếng chiêng trống hò reo cổ vũ âm vang cả núi rừng. Cuộc đua kết thúc, những chú voi được giải giơ cao vòi vẫy chào mọi người, rồi ngoan ngoãn bước đi. Ngày hội đua voi Tây Nguyên thể hiện tinh thần thượng võ của người M’nông, một dân tộc giàu đức tính dũng cảm.

Hội Xuân

Hội Xuân kéo dài khoảng 2 đến 3 tháng, ngay sau khi thu hoạch xong mùa màng và cơn mưa đầu mùa bắt đầu. Đó là thời gian tạm hoãn công việc sản xuất để cùng bạn bè, gia đình tham gia hội. Buôn làng được sửa sang sạch đẹp, từ làng nọ đến buôn kia tiếp nhau mở hội đâm trâu. Lễ hội đâm trâu để cúng thần xin thần linh phù hộ. Nhân lễ bỏ mả, người ta cũng làm lễ đâm trâu để đưa hồn trâu theo người đã khuất về bên kia thế giới.

Lễ hội đâm trâu bắt đầu bằng việc buộc trâu vào cột nêu đã được trang trí với nhiều hoa văn rực rỡ và biểu tượng tượng trưng quyền lực của Giàng (thần linh). Người được vinh dự cử đâm trâu phải là chàng trai tài giỏi, khỏe trong buôn làng, đâm một lao phải trúng tim con vật, đó là điềm lành. Mọi người trong buôn cùng nhau xẻ thịt, cùng ăn, cùng uống rượu cần, nhảy múa trong tiếng cồng chiêng truyền thống. Cuộc vui kéo dài từ 5 đến 7 ngày.